किरणोत्सर्गी क्षयचे सर्वात सामान्य प्रकार कोणते आहेत?परिणामी रेडिएशनच्या हानिकारक प्रभावांपासून आपण स्वतःचे संरक्षण कसे करू शकतो?
न्यूक्लियस स्थिर होण्यासाठी कोणत्या कण किंवा लहरी सोडतात यावर अवलंबून, विविध प्रकारचे किरणोत्सर्गी क्षय होते ज्यामुळे आयनीकरण विकिरण होते.अल्फा कण, बीटा कण, गॅमा किरण आणि न्यूट्रॉन हे सर्वात सामान्य प्रकार आहेत.
अल्फा रेडिएशन
![आपण स्वतःचे संरक्षण कसे करू शकतो 1](http://www.ergodi-radiation.com/uploads/How-can-we-protect-ourselves1.jpg)
अल्फा क्षय (इन्फोग्राफिक: ए. वर्गास/IAEA).
अल्फा रेडिएशनमध्ये, क्षय होणारे केंद्रक अधिक स्थिर होण्यासाठी जड, सकारात्मक चार्ज केलेले कण सोडतात.हे कण आपल्या त्वचेत घुसून हानी पोहोचवू शकत नाहीत आणि बऱ्याचदा कागदाच्या एका शीटचा वापर करून ते थांबवता येतात.
तथापि, अल्फा उत्सर्जित करणारे पदार्थ श्वासोच्छवासाद्वारे, खाण्याने किंवा पिण्याद्वारे शरीरात घेतल्यास ते थेट अंतर्गत ऊतींना उघड करू शकतात आणि त्यामुळे आरोग्यास हानी पोहोचवू शकतात.
Americium-241 हे अणूचे उदाहरण आहे जे अल्फा कणांद्वारे क्षय होते आणि ते जगभरातील स्मोक डिटेक्टरमध्ये वापरले जाते.
बीटा रेडिएशन
![आपण स्वतःचे संरक्षण कसे करू शकतो 2](http://www.ergodi-radiation.com/uploads/How-can-we-protect-ourselves2.jpg)
बीटा क्षय (इन्फोग्राफिक: ए. वर्गास/IAEA).
बीटा रेडिएशनमध्ये, न्यूक्ली लहान कण (इलेक्ट्रॉन) सोडतात जे अल्फा कणांपेक्षा अधिक भेदक असतात आणि त्यांच्या उर्जेवर अवलंबून, 1-2 सेंटीमीटर पाण्यातून जाऊ शकतात.सर्वसाधारणपणे, काही मिलिमीटर जाडीची ॲल्युमिनियमची शीट बीटा रेडिएशन थांबवू शकते.
बीटा रेडिएशन उत्सर्जित करणाऱ्या काही अस्थिर अणूंमध्ये हायड्रोजन-3 (ट्रिटियम) आणि कार्बन-14 यांचा समावेश होतो.ट्रिटियमचा वापर इतरांबरोबरच, आणीबाणीच्या दिव्यांमध्ये, उदाहरणार्थ अंधारात बाहेर पडण्याची चिन्हे करण्यासाठी केला जातो.याचे कारण असे की ट्रिटियमच्या बीटा रेडिएशनमुळे फॉस्फर सामग्री चमकते जेव्हा रेडिएशन संवाद साधते तेव्हा विजेशिवाय.कार्बन-14 चा वापर, उदाहरणार्थ, भूतकाळातील वस्तू तारीख करण्यासाठी केला जातो.
गामा किरण
![आपण स्वतःचे संरक्षण कसे करू शकतो 3](http://www.ergodi-radiation.com/uploads/How-can-we-protect-ourselves3.jpg)
गामा किरण (इन्फोग्राफिक: ए. वर्गास/IAEA).
गॅमा किरण, ज्यामध्ये कर्करोगाच्या उपचारासारखे विविध उपयोग आहेत, ते क्ष-किरणांसारखे इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक रेडिएशन आहेत.काही गॅमा किरण मानवी शरीरातून हानी न करता थेट जातात, तर इतर शरीराद्वारे शोषले जातात आणि त्यामुळे नुकसान होऊ शकते.गॅमा किरणांची तीव्रता अशा पातळीपर्यंत कमी केली जाऊ शकते ज्यात काँक्रीट किंवा शिसेच्या जाड भिंतींमुळे कमी धोका निर्माण होतो.त्यामुळे कॅन्सर रुग्णांसाठी असलेल्या रुग्णालयातील रेडिओथेरपी उपचार कक्षाच्या भिंती जाड आहेत.
न्यूट्रॉन
![आपण स्वतःचे संरक्षण कसे करू शकतो 4](http://www.ergodi-radiation.com/uploads/How-can-we-protect-ourselves4.jpg)
अणुभट्टीतील अणुविखंडन हे न्यूट्रॉन (ग्राफिक: ए. वर्गास/IAEA) द्वारे टिकून राहणाऱ्या किरणोत्सर्गी साखळी अभिक्रियाचे उदाहरण आहे.
न्यूट्रॉन हे तुलनेने मोठे कण आहेत जे न्यूक्लियसच्या प्राथमिक घटकांपैकी एक आहेत.ते चार्ज नसलेले असतात आणि त्यामुळे थेट आयनीकरण तयार करत नाहीत.परंतु पदार्थाच्या अणूंशी त्यांचा परस्परसंवाद अल्फा-, बीटा-, गॅमा- किंवा क्ष-किरणांना जन्म देऊ शकतो, ज्यामुळे नंतर आयनीकरण होते.न्यूट्रॉन भेदक असतात आणि फक्त काँक्रीट, पाणी किंवा पॅराफिनच्या जाड वस्तुमानाने थांबवता येतात.
न्यूट्रॉन अनेक प्रकारे तयार केले जाऊ शकतात, उदाहरणार्थ अणुभट्ट्यांमध्ये किंवा प्रवेगक बीममध्ये उच्च-ऊर्जा कणांद्वारे सुरू केलेल्या आण्विक अभिक्रियांमध्ये.न्यूट्रॉन अप्रत्यक्षपणे आयनीकरण किरणोत्सर्गाचे महत्त्वपूर्ण स्त्रोत दर्शवू शकतात.
पोस्ट वेळ: नोव्हेंबर-11-2022